Zmiany łagodne

Każda zmiana chorobowa w piersi wywołuje niepokój.  Jednak większość guzków, które kobiety wyczuwają ma łagodny charakter. Mimo to nie powinno się ich bagatelizować. Należy je obserwować, konsultować z lekarzem. Łagodne zmiany w piersiach dotyczyć mogą kobiet w każdym wieku.

Mastopatia-   tak określa się liczne guzkowate zmiany w piersiach wywołane zaburzeniami hormonalnymi, najczęściej zbyt niskim poziomem progesteronu w stosunku do estrogenów lub rzadziej, np. długoletnim występowaniem cukrzycy. Nieregularne stwardnienia, torbiele, czasami bolesne przy ucisku, dotyczą niemal połowy kobiet, najczęściej w wieku od 35 do 50 lat, rzadko po menopauzie. W celu określenia charakteru zmiany wykonuje się badanie USG piersi, czasami mammografię, oznacza poziom hormonów we krwi. Można stosować leczenie przywracające równowagę hormonalną. Istotną rolę w leczeniu mastopatii odgrywa zmiana diety: ograniczenie spożywania kawy, soli i tłuszczów zwierzęcych, a zwiększenie warzyw i owoców.    

Gruczolakowłókniaki (tzw. fibroadenoma FA)- to twarde, niebolesne guzki, które łatwo można wyczuć palcami i pozornie łatwo przesunąć. Tworzą się, gdy gruczoły mleczne ulegają pogrubieniu, prawdopodobnie w wyniku łagodnych zmian hormonalnych. Jest najczęstszą łagodną zmianą litą występującą u kobiet w każdym wieku. Częściej występują u kobiet młodych kobiet, po 20 roku życia, ale zdarzają się również u pań dojrzałych. Zazwyczaj pojawiają się w  górnych częściach piersi.

Gruczolakowłókniaki nie zwiększają ryzyka zachorowania na raka piersi.

W przypadku rozpoznania typowego gruczolakowłókniaka należy wykonywać kontrolne badania kliniczne i USG. Niestety, niekiedy zmiany złośliwe są bardzo podobne do FA, należy wtedy wykonać biopsję. W przypadkach zmian palpacyjnych oraz niejednoznacznych w badaniach obrazowych można wykonać biopsję, a następnie kontrolne badania kliniczne i obrazowe.

Obraz z badania USG piersi  w opcji power Doppler ukazuje owalną zmianę o regularnych obrysach, nienaciekającą otoczenia, nieunaczynioną. Jest to typowy obraz ultrasonograficzny gruczolakowłókniaka. Fot.mojepiersi.com.pl

 

Torbiele,  zwane też cystami, są najczęstszymi zmianami występującymi w  kobiecej piersi. Przypominają różnej wielkości pęcherzyki wypełnione płynem. W badaniu piersi wyczuwalne są zazwyczaj jako guzek. Najczęściej występują u kobiet w wieku 30-50 lat, ale mogą wystąpić u kobiet w każdym wieku. Torbiele mogą być pojedyncze lub mnogie.

Torbiele mogą być proste (owalnego lub okragłego kształtu, wypełnione płynem), powikłane (zawierają gęstszy płyn) lub złożone (stwierdzane na podstawie badania USG- zawiera cienkie przegrody  lub w jej świetle występują nieprawidłowe masy). Tak zmienione torbiele imitują guzy tkankowe.

Palpacyjnie wyczuwalne są jako miękkie, przesuwalne, całkowicie ruchome guzki, tkliwe. Torbiele mogą się spontanicznie pojawić i nagle zniknąć lub rosnąć przez wiele lat nie dając żadnych objawów. Mogą się powiększać przed miesiączką i dawać objawy bólowe.

W przypadku podejrzenia torbieli, należy wykonać badanie USG piersi, które pozwoli stwierdzić jaki ma ona charakter (prosta, powikłana, złożona). W przypadku małych torbieli prostych, bezobjawowych zalecane jest wykonywanie kontrolnych badań obrazowych co 6 m-cy. W przypadku powiększania się tych torbieli lub wystąpienia objawów uciskowych czy bólu należy wykonać aspirację płynu torbieli pod kontrolą USG. Tylko biopsja wykonana z całkowitym opróżnieniem zawartości torbieli może zmniejszyć odsetek ponownego wypełnienia.

W przypadku torbieli powikłanych i złożonych należy wykonać biopsję pod kontrolą USG, która pozwoli  zbadać zawartość pobranego płynu na obecność komórek nowotworowych i jednocześnie będzie miała znaczenie lecznicze (aspiracja płynu strzykawką przynosi ulgę).

Torbiele mnogie widoczne w badaniu USG (żółte strzałki). Fot. mojepiersi.com.pl

Torbiel dużych rozmiarów z wyraźnie widoczną wewnątrz zmianą tkankową (żółta strzałka). Fot. mojepiersi.com.pl

Torbiele mają tendencję do odnawiania, w związku z czym zabiegi diagnostyczno-lecznicze trzeba niekiedy powtarzać, szczególnie w przypadku wystąpienia bólu lub przeszkadzającego zgrubienia.

 

Obraz badania USG piersi w opcji power Doppler wyczuwalnego palpacyjnie guzka. Zmiana jest czarna ( bezechowa) , nie ma unaczynienia wewnątrz (pomarańczowa plamka wskazująca na obecność naczynia znajduje się na zewnątrz zmiany). Obraz USG odpowiada torbieli prostej. Fot. mojepiersi.com.pl Przykład obrazowania zmian łagodnych w badaniu rezonansu magnetycznego MR. Oznaczone strzałką regularne, okrągłe zmiany, nie wzmacniające się po podaniu dożylnym środka kontrastującego- torbiele. Z: W. Kaiser „ Signs in MR-mammography” Springer, 2007

Obraz piersi w badaniu mammograficznym. Strzałką zaznaczono zmianę odpowiadającą torbieli. Fot. mojepiersi.com.pl


 

Torbiel mleczna (galaktocele)- jest wyczuwalna palpacyjnie zmiana guzowata występująca u kobiet ciężarnych, karmiących i we wczesnym okresie  polaktacyjnym. Jest to torbiel wypełniona mlecznym płynem. Diagnoza stawiana jest najczęściej na podstawie badania USG w korelacji z badaniem klinicznym. Leczeniem z wyboru jest aspiracja w trakcie biopsji pod kontrolą USG, a w przypadkach wątpliwych- chirurgiczne usunięcie.

Brodawczak jest niewielkim, łagodnym guzem rozwijającym się wewnątrz przewodu mlecznego. Nie ma jednak związku z karmieniem piersią. Najczęściej pojawia się u kobiet po 30 r.ż.. Objawem choroby może być  żółty, surowiczy, niekiedy podbarwiony krwią, wyciek z brodawki sutkowej. Przyczyną powstania brodawczaka jest rozszerzenie końcowych odcinków przewodów mlekowych, gromadzenie się w nich gęstniejącej wydzieliny przy jednoczesnym zablokowaniu ujścia przewodu. Choroba wymaga dokładnej diagnostyki, wykonania badań USG, galaktografii, biopsji. Typowo brodawczak jest niewidoczny w badaniu mammograficznym. Brodawczaki wymagają usunięcia, gdyż wiążą się ze wzrostem ryzyka wystąpienia raka sutka.


Badanie USG piersi. Widoczny jest poszerzony przewód mlekowy (żółta strzałka) z brodawczakiem (czerwona strzałka). Fot. mojepiersi.com.pl

 Zapalenie gruczołu piersiowego - najczęściej pojawia się w pierwszych tygodniach karmienia. Wywołuje je bakterie wnikające w głąb piersi przez szczelinowate pęknięcia w obrębie brodawki. Objawia się  gorączka, bólem piersi, zaczerwienieniem i obrzękiem. Rozpoznanie opiera się typowo  na badaniu klinicznym. Leczenie w ostrym zapaleniu gruczołu piersiowego polega na podawaniu antybiotyków. W przypadku powstania ropnia lub ropowicy piersi leczenie polega na nacięciu i drenażu ropnia.

Łagodne choroby skóry piersi - występują najczęściej w obrębie brodawki i otoczki w postaci wyprysków, krost, zaczerwienienia,  powierzchownego owrzodzenia. Zmiany mogą zniknąć bez terapii, zwykle jednak konieczne jest dokładne ich zbadanie i wdrożenie specjalistycznego leczenia.

Guz liściasty- ruchoma, dobrze wyczuwalna zmiana, szybko rosnąca (w ciągu kilku tygodni może osiągnąć duże rozmiary). Występuje u kobiet w różnym wieku. Jest to guz niebolesny, może powodować krwawienie z brodawki sutkowej oraz zaciągnięcie lub owrzodzenie skóry. Jest to guz najczęściej łagodny (do 80%  przypadków), chociaż może być również guzem o granicznej złośliwości i guzem złośliwym. Może wtedy dawać przerzuty do narządów odległych. Guz liściasty może osiągać wielkość nawet do 45 cm, najczęściej ma wymiary ok. 4-5cm.

Ponieważ badania obrazowe nie pozwalają na rozpoznanie postaci łagodnej od postaci o granicznej złośliwości i postaci złośliwej, zalecane jest chirurgiczne usunięcie guza. Całkowite chirurgiczne wycięcie daje często całkowite wyleczenie. W przypadku guzów łagodnych rzadko dochodzi do wznowy miejscowej.